fbpx

Cách Hạn Chế Tác Hại Của Bụi Mịn Trong Không Khí Tới Sức Khỏe

Nồng độ bụi mịn trong không khí những ngày qua tại các thành phố lớn luôn ở mức đáng báo động. Hàng loạt các chỉ số AQI đều cho thấy một màu đỏ, thậm chí là màu tím sẫm biểu trưng cho sự nguy hại đến sức khỏe con người. Chính điều này đã gây hoang mang cho người dân. Họ hoang mang không chỉ vì tác hại của bụi mịn đến sức khỏe mà còn vì không biết bụi mịn là gì, bụi mịn đến từ đâu và bao giờ tình trạng ô nhiễm bụi mịn mới kết thúc. Bởi thế, mình sẽ tổng hợp lại tất cả những kiến thức cần thiết giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng ô nhiễm hiện nay cũng như các cách hạn chế ảnh hưởng của bụi mịn đến sức khỏe nhé.

Hiểu đúng về bụi mịn – Nguồn gốc của bụi mịn?

Bụi có nhiều loại và cũng được phân chia theo nhiều cách. Phân theo thành phần thì có bụi kim loại, bụi nhôm, thủy nhân, bụi vải, bụi gỗ, bụi xi măng….

Còn phân theo kích thước thì có bụi to, bụi thô, bụi cỡ vừa, bụi cỡ nhỡ, bụi mịn… Phần lớn các loại bụi to và bụi thô đều không quá nguy hiểm bởi chúng nặng nên dễ bị lắng xuống mặt đất và bị cuốn trôi theo nước. Chúng chỉ gây bẩn và dị ứng tức thời chứ không gây hại cho sức khỏe một cách lâu dài trừ trường hợp nồng độ quá cao như ở các mỏ than, cơ sở sản xuất than đá.

ảnh hưởng của bụi mịn
Bụi mịn có kích thước rất nhỏ và là tác nhân nguy hiểm gây ô nhiễm không khí diện rộng

Bụi mịn là gì?

Còn loại bụi mà chúng ta đang quan tâm chính là bụi mịn và siêu mịn có kích thước từ 2.0um cho đến dưới 2.5um. Người ta thường gọi bụi mịn là PM2.5 có nghĩa là Particulate Matter 2.5 (bụi mịn có đường kính nhỏ hơn 2.5 micromet).

Loại bụi này có kích thước nhỏ, khối lượng nhẹ nên thường tồn tại lơ lửng trong không khí. Chúng choán đầy không khí và có thể dễ dàng len lỏi qua các khe nhỏ. Do đó, dù trong nhà luôn đóng kín cửa thì bạn vẫn dễ dàng hít phải loại bụi này.

Các chỉ số bụi mịn trong không khí

Nồng độ bụi mịn được quy đổi ra thang đo chỉ số chất lượng không khí (AQI). Dựa theo các khung đo chỉ số này mà người ta biết được mức độ nguy hại của không khí đối với sức khỏe.

  • Mức AQI <50: Đây là mức an toàn. Nồng độ bụi mịn trong không khí thấp.
  • Mức AQI nằm trong khoảng từ 50 – 100: Trong khoảng từ 50 – 100 thì không khí vẫn được đánh giá là mức độ an toàn cho sức khỏe. Bụi mịn trong không khí không có quá nhiều.
  • Mức AQI từ 100 đến 200: Đây là mức không tốt. Lúc này không khí bắt đầu có hiện tượng hơi đục.
  • Mức AQI từ 200 đến 300: Từ 200 trở lên, AQI hiện mức báo động đỏ. Đây là mức nguy hiểm tới sức khỏe cũng là mức mà các thành phố lớn đang phải đối mặt hiện nay.
  • Mức AQI >300: Lúc này bảng đo chỉ số không khí hiện màu tím, là mức rất nguy hại cho sức khỏe. Lúc này bầu không khí có hiện tượng đục, bụi mịn vây thành một tầng có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Bụi mịn đến từ đâu?

Bụi mịn được sinh ra bởi quá trình đốt các chất hữu cơ, nguyên liệu nhiều tạp chất (rơm, rạ, khí xả động cơ…), cháy rừng, cháy nhà, núi lửa phun trào…

Bởi đó, có thể phân loại bụi mịn theo nguồn gốc gồm các loại: nội sinh cục bộ, nội sinh lân cận, nội sinh vùng và ngoại xâm.

nguồn gốc của bụi mịn
Bụi mịn được sản sinh ra dựa trên nhiều nguồn khác nhau
Nội sinh cục bộNguồn này đến từ các hoạt động đốt rơm rạ, đốt rác, đốt bếp than, khí xả động cơ của các phương tiện di chuyển, khí xả của các xưởng công nghiệp…
Nội sinh lân cậnNội sinh lân cận gồm khí xả của các khu công nghiệp, xí nghiệp, nhà máy có các hoạt động tiêu thụ nguyên liệu hóa thạch như than – xăng – dầu…

Đặc biệt là tại các vùng nông thôn thì bụi mịn còn được sinh ra bởi việc đốt rơm rạ, tre nứa để lấy vi sinh cho đất. Việc này không những làm ô nhiễm khu vực đốt mà còn lan ra những khu vực lân cận. Do đó, nó được xếp vào nhóm nội sinh lân cận.

Nội sinh vùngĐây là những nguồn ô nhiễm nội sinh có khả năng gây ô nhiễm cho vùng rộng. Bao gồm khí thải từ các khu công nghiệp nặng (sản xuất gang thép, xi măng), nhiệt điện đốt than, dầu…
Ngoại xâmCác quốc gia lân cận như Trung Quốc, Lào… chính là một trong các nguồn gây ô nhiễm cho nước ta.

Trung Quốc là quốc gia đông dân và có mức độ ô nhiễm nội sinh cao.

Còn Lào thì rất hay xảy ra tình trạng cháy rừng, đốt nương quy mô lớn. Khi gió đông bắc thổi tới, các nguồn ô nhiễm này sẽ khuếch tán xuống phía Nam là miền Bắc nước ta làm trầm trọng thêm mức độ ô nhiễm không khí trong nước.

Dựa theo những nguồn gốc bụi mịn trên, có thể thấy bụi mịn luôn xuất hiện quanh ta và đặc biệt nhiều hơn vào các thời điểm đốt rơm rạ, xả khí thải, gió mùa đông bắc trong năm. Do đó con người cần phải có ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân khỏi tác hại của bụi mịn vào các thời điểm này.

Tác hại của bụi mịn trong không khí tới sức khỏe con người

Như đã phân tích ở trên, bụi mịn có kích thước rất nhỏ, có thể lơ lửng trong không khí và dễ dàng xuyên qua các khe nhỏ. Cũng bởi thế mà có có thể xuyên qua hệ thống lọc của hệ hô hấp và “xâm nhập” vào các mao quản, hệ tuần hoàn trong cơ thể. Một khi vượt qua được các lá chắn bụi ở phổi, chúng sẽ nằm lại trong cơ thể và rất khó đi ra.

Đây chính là điểm nguy hại kinh khủng của bụi PM2.5. Bất kỳ cacsi gì đi vào được mà không ra được đều nguy hại với sinh vật sống về lâu dài.

bụi mịn
Bụi mịn đi vào cơ thể và gây nhiều biến chứng nguy hiểm về lâu dài

Sau khi đi vào cơ thể, bụi sẽ được máu luân chuyển và kết thúc ở các điểm cuối của mạch máu. Chúng đi tới các mô và trở thành rào cản gây cản trở quá trình trao đổi chất. Dẫn đến hậu quả cơ thể khó chuyển hóa chất, quá trình nguyên phân diễn ra không thông suốt.

Bên cạnh đó, bụi mịn còn có thể đi theo máu đến não và tích lại. Về lâu dài, nó sẽ gây ra nhiều cản trở cho quá trình trao đổi thông tin, tắc nghẽn sự trao đổi và gây bệnh mất trí nhớ Alzheimer…

Dù thế, nhưng vẫn có rất nhiều người coi thường tác hại của bụi mịn. Bởi nó gây ảnh hưởng về lâu dài chứ không ngay lập tức gây ra các vấn đề cấp tính.

Nhưng hãy thử tưởng tượng nhé. Các tác nhân này sẽ dần dần tích tụ trong cơ thể như một mầm bệnh. Đến một ngày nào đó, nó sẽ lớn dần và gây ra nhiều vấn đề trong cơ thể. Lúc đó, chúng ta mới chữa trị thì không kịp nữa rồi.

Bởi thế, ngay từ bây giờ, hãy quan tâm đến sức khỏe bản thân bằng cách bảo vệ môi trường và tìm cách hạn chế ảnh hưởng tác hại của bụi mịn tới sức khỏe nhé.

Cách hạn chế ảnh hưởng của bụi mịn tới sức khỏe

Việc làm giảm bụi mịn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố thời tiết như gió, mưa, nhiệt đối lưu,… và các phương pháp lọc không khí diện rộng. Do đó, thay vì chờ đợi các yếu tố đó xảy ra, bạn cần phải có những trang bị sau để hạn chế tác hại của bụi mịn:

Trang bị máy lọc không khí

Trong nhà bạn nên trang bị một chiếc máy lọc không khí, ít nhất là trong phòng ngủ. Bản chất của máy lọc là một cái quạt hút không khí đi qua các màng lọc.

Ở các dòng máy cao cấp, bạn có thể thấy đủ cấu tạo 3 màng là màng lọc thô – màng HEPA lọc bụi mịn – màng than hoạt tính để lọc bớt các tạp chất hữu cơ.

Một chiếc máy lọc không khí tốt cần phải được trang bị bộ sensor giúp đo được đầy đủ độ ẩm, nhiệt độ và nồng độ bụi mịn trong không khí. Hiện nay có hai loại máy lọc không khí cơ bản. Đó là máy lọc chủ động và máy lọc bị động.

máy lọc không khí


Xem giá ưu đãi trên Nguyễn Kim

  • Máy lọc chủ động: Hoạt động dựa trên nguyên lý thổi hoặc hút bụi đi qua các tấm màng lọc. Nhờ đó, bụi và chất bẩn sẽ được giữ lại ở màng lọc. Cấu tạo cơ bản của máy lọc này gồm 3 phần là quạt, tấm lọc và khung của máy. Trong đó, cấu tạo màng lọc là cần chú ý hơn cả. Bạn nên lựa chọn các loại máy lọc gồm 3 lớp: lớp thô để cản dị vật – Lớp HEPA/EPA (High Efficient Particulate Air/ Efficient Particulate Air) lọc bụi – Lớp than hoạt tính để lọc các chất hữu cơ, mùi và vi khuẩn trong không khí. Như vậy, có thể thấy lớp HEPA/ EPA chính là lớp trung tâm giúp lọc bụi hiệu quả. Ở các dòng máy cao cấp có thể lọc lên tới 99,95% bụi mịn cơ đấy.
  • Máy lọc bị động: Đây là các dòng máy làm ion hóa không khí. Nguyên lý hoạt động của nó là gây nhiễm điện cho các thành phần lơ lửng trong không khí. Khi các hạt bụi bị nhiễm điện, nó sẽ có xu hướng hút các phần tử xung quanh bằng lực hút tĩnh điện. Nhờ đó, bụi sẽ nặng hơn và lắng dần xuống đất. Qua đó, chúng ta có thể dễ dàng quét hoặc hút bằng máy hút bụi để trả lại bầu không khí trong lành.

Có thể thấy điểm khác nhau lớn nhất giữa hai dòng máy này là nguyên lý hoạt động. Máy lọc ion âm thì khiến bụi nặng lên và lắng xuống. Còn máy lọc chủ động thì giữ bụi lại ở tấm màng lọc.

Hiệu quả của máy ion âm không cao bằng máy lọc chủ động nhưng nó có ưu điểm là có thể diệt khuẩn trong không khí. Do đó, người ta thường kết hợp tính năng ion hóa không khí vào các dòng máy lọc chủ động cao cấp để tăng thêm hiệu quả.

Một số thương hiệu máy lọc không khí khuyên dùng là Sharp, Xiaomi, Panasonic… Nhưng dù có lựa chọn dòng nào thì bạn cũng nên chú ý thay màng lọc 6 tháng một lần và sử dụng, bảo quản theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất nhé!

Sử dụng các loại khẩu trang, quần áo bảo hộ

Nếu phải ra ngoài đường thì biện pháp giảm tác hại của bụi mịn hữu hiệu nhất chính là sử dụng quần áo, khẩu trang bảo hộ. Các loại khẩu trang thông thường sẽ có nhiều khe hở và không ngăn chặn được hoàn toàn bụi mịn bởi chúng rất nhỏ. Do đó, bạn nên lựa chọn loại khẩu trang nhiều lớp chống bụi chuyên dụng, có kích thước bịt kín so với mặt hoặc có trang bị nẹp mũi để giảm tối đa khe hở.

Bên cạnh đó, bạn cũng nên mặc áo chống nắng, quần áo dài tay khi ra ngoài đường. Vừa để bảo vệ bản thân khỏi tác hại của tia UV lại ngăn cản các tác nhân xấu từ môi trường lên cơ thể nữa.

tác hại của bụi mịn
Bạn có thể sử dụng nhiều loại khẩu trang chống bụi mịn chuyên dụng đang được bày bán trên thị trường

Theo dõi, cập nhật tình trạng bụi mịn thường xuyên

Việc cập nhật tình trạng bụi mịn thường xuyên qua các app Air visual / Pam Air… giúp bạn có những biện pháp bảo vệ bản thân vào các ngày không khí xấu.

Bạn có thể di chuyển bằng ô tô khi ra ngoài đường hoặc cố gắng ở trong nhà vào những ngày nồng độ bụi mịn trong không khí tăng cao.

Tạm kết

Như vậy, bạn đã hiểu rõ hơn về bụi mịn cũng như những tác hại của nó tới cơ thể con người rồi chứ? Tipmuasam hy vọng rằng bài viết này đã cung cấp kịp thời các thông tin cần thiết giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình khỏi tình trạng ô nhiễm không khí hiện nay. Tất nhiên, bên cạnh đó, bạn cũng nên chung tay giúp sức để dần lấy lại bầu không khí trong lành bằng cách giảm rác thải, hạn chế đi bằng phương tiện cá nhân và trồng thêm nhiều cây xanh nữa nhé.

Bài viết liên quan

Tham gia bình luận

avatar
  Nhận thông báo qua email  
Nhận thông báo cho